Karin Cox maakt … boeken weer houdbaar

Oude boeken zijn veel meer dan alleen historisch erfgoed. Het zijn vaak familie-erfstukken waaraan mensen emotioneel gehecht zijn. Karin Cox werkt als boekrestaurator dan ook met veel liefde aan alle ‘papieren kindjes’ die na haar behandeling weer decennia mee kunnen.

Elk boek vertelt een verhaal. Ook al tijdens de eerste schoonmaakbeurt wanneer Karin er inkt, fijn zand, baardharen, insecten en kruimels in terugvindt. Vol plezier vertelt ze over de restauratie van een kookboek, een emotioneel erfstuk: “De eigenaresse vertelde dat dit boek door haar vader aan haar moeder was gegeven bij de verloving. Haar moeder had altijd uit dat boek gekookt.”

Haar woning aan de Stationstraat is tevens atelier. Als ‘Ars Ligandi, boekbinderij – restauratie’ werkt Karin er al 12 jaar met de precisie van een chirurg aan het herstellen van boeken: “Er is een groot verschil tussen boekbinden en boekrestauratie. Ze vergen écht andere technieken en materialen. Restauratie is nu een universitaire studie waarvoor wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan. Je vraagt een schilder toch ook niet om een schilderij te restaureren?”

Papier verpulvert

Veel oud papier verpulvert als je het aanraakt. Karin legt uit: “Heel vroeger werd perkament gebruikt. Tot 1800 werden lompen, dus textiel, gebruikt om papier van te maken. Perkament en textiel-houdend papier kunnen lang meegaan. Maar in de 19e eeuw nam de boekproductie toe en werden de lompen vervangen door hout.

Houthoudend papier bevat o.a. lignine dat verzuring en verpulvering veroorzaakt. Nu we lignine via technologie uit het papier kunnen halen, noemen we dat houtvrij papier … al heeft het dus wel hout als grondstof!”

Karakter bewaren

Karin benadrukt dat je als boekrestaurator 2 belangrijke plichten kent: je moet het historisch erfgoed bewaren én je moet het karakter bewaren van het boek. “Ik maak een boek niet weer als nieuw. Dat past niet bij het karakter. Voor ik een restauratie aanga, bespreek ik altijd goed met de eigenaar wat het doel ervan is.

Wordt het boek daarna intensief gebruikt? Of gaat het voor de volgende generaties de kluis in?” De grootste problemen worden veroorzaakt door het gebruik van plakband, waarvan de lijm invreet op het papier.

Droom: teamrestauratie

Karin studeerde oorspronkelijk geschiedenis en volgde ‘in de tijd van de kleine kinderen’ een parttime opleiding boekbinden aan het Grafisch Lyceum in Amsterdam. Sinds haar opleiding aan het Instituut Collectie Nederland (ICN) is ze volwaardig boekrestaurator.

Nu is ze lid van de beroepsvereniging Restauratoren Nederland en wisselt ze met collega’s veel kennis uit. “Mijn droom is om ooit een grote en pittige restauratie te mogen doen met een heel team collega’s!”

 

Interview: Janet van Huisstede
Foto: Jan van der Ploeg